राजापुर | हामी प्रायः मेला–महोत्सवलाई मनोरञ्जन, नाच–गान, गीत–संगीत र सांस्कृतिक झलकका रूपमा हेर्ने गर्छौं । कला र संस्कृति संरक्षणका लागि यस्ता कार्यक्रम महत्वपूर्ण मानिन्छन् । तर यसपटक बर्दिया जिल्लाको राजापुरमा आयोजना गरिएको राजापुर माघ महोत्सवमा एक फरक र अर्थपूर्ण प्रस्तुति देख्न पाइयो, जसले दर्शक मात्र होइन आयोजक तथा सरोकारवालाको समेत ध्यान तानेको छ ।
राजापुर नगरपालिका वडा नं ३ निवासी कौशल थारुले महोत्सवको मञ्च प्रयोग गर्दै योगको महत्व र स्वास्थ्य सचेतनाबारे सन्देश प्रवाह गरे । जहाँ अधिकांश टोल र समूहहरूले परम्परागत नाच, गीत तथा सांस्कृतिक प्रस्तुति दिएका थिए, त्यही मञ्चमा कौशल थारुको योग केन्द्रित प्रस्तुति अरूभन्दा अलग र प्रभावकारी देखिएको थियो ।
पछिल्लो समय नेपालसहित विश्वभर नै सर्ने तथा नसर्ने रोगहरू तीव्र रूपमा बढ्दै गएको अवस्था छ । उच्च रक्तचाप, मधुमेह, मुटु रोग, मानसिक तनाव, मोटोपनालगायतका समस्याका कारण मानिसहरूको अकाल मृत्यु बढिरहेको यथार्थलाई ध्यानमा राख्दै, कौशल थारुले योगलाई जीवनशैलीसँग जोडेर प्रस्तुत गरे । उनले योग केवल शारीरिक व्यायाम मात्र नभई मानसिक शान्ति, अनुशासित जीवन र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमताको आधार भएको सन्देश दिए ।
उनको प्रस्तुति हेर्न महोत्सवमा उपस्थित दर्शकहरू उत्साहित देखिन्थे । धेरैले पहिलो पटक मेला–महोत्सवको मञ्चमा यसरी योगको व्यावहारिक जानकारी पाएको प्रतिक्रिया दिएका थिए ।
कौशल थारु महोत्सवमा मात्र सीमित व्यक्ति होइनन् । उनी हरेक बिहान समुदायसँगै बसेर नियमित रूपमा योग अभ्यास गराउँदै हिँड्ने गरेका छन् । बालबालिका, युवा, महिला तथा ज्येष्ठ नागरिक सबैलाई समेटेर उनले निःशुल्क रूपमा योग सिकाउँदै आएको स्थानीयहरू बताउँछन् । सीमित स्रोतसाधनका बाबजुद पनि उनले योगप्रति जनचासो बढाउन निरन्तर प्रयास गर्दै आएका छन् ।
हाल हाम्रो समाजमा योगप्रति अपेक्षित आकर्षण अझै कम रहेको देखिन्छ । आधुनिक जीवनशैली, मोबाइल र व्यस्त दिनचर्याका कारण मानिसहरू आफ्नो स्वास्थ्यप्रति गम्भीर हुन नसकेको अवस्था छ । यही परिस्थितिमा कौशल थारुले थालेको यो अभियान स्वस्थ समाज निर्माणतर्फको सकारात्मक पहलका रूपमा लिइएको छ ।
स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार, यस्ता व्यक्तिहरूलाई प्रोत्साहन र संस्थागत सहयोग आवश्यक छ । स्थानीय सरकारले कौशल थारुजस्ता योग प्रशिक्षकहरूसँग सहकार्य गरी, सबै नागरिकलाई सहज रूपमा पुग्ने स्थानमा दैनिक निःशुल्क योग कक्षा सञ्चालन गर्न सके स्वास्थ्य क्षेत्रमा दीर्घकालीन फाइदा पुग्ने देखिन्छ ।
मनोरञ्जनसँगै सन्देशमूलक कार्यक्रम प्रस्तुत गरेर समाजलाई सोच्न बाध्य बनाउने कौशल थारुको प्रयास अहिले राजापुर क्षेत्रमा चर्चाको विषय बनेको छ । राजापुर माघ महोत्सवले यसपटक संस्कृति मात्र होइन, स्वास्थ्य र चेतनाको सन्देश पनि बोकेको उदाहरणीय मञ्चको भूमिका खेलेको देखिएको छ ।
